ترس ، و ترس جز از علم ، و علم جز از بصيرت و بينش و يا از شنيدن و تقليد ناشى نمىشود . بنابر اين گام نخست حضور در مجالس ذكر و سپس شنيدن با دلى است كه فارغ از ديگر مشغوليّتها و وقف بر آنچه مىشنود باشد ، پس از آن با تمام فهم در آنها بينديشد ، و از همهء اينها ناگزير خوف به وجود مىآيد و چون خوف او قوّت يابد به كمك آن صبر ميسّر مىشود ، و انگيزه‌هايى براى طلب درمان در او پديد مىآيد و توفيق و تسهيل اين امور از سوى خداوند شامل حال او مىگردد . بنابر اين هر كس سخن حقّ را به خوبى بشنود ، ترس از خدا را شعار خود سازد ، و پرهيزگارى پيشه كند ، ثواب الهى را انتظار داشته و چنان باشد كه خدا فرموده است : وَ صَدَّقَ بِالْحُسْنى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى وَ أَمَّا مَنْ بَخِلَ وَ اسْتَغْنى وَ كَذَّبَ بِالْحُسْنى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرى « 13 » رستگار شده است و گرنه هنگامى كه از پا در افتد و هلاك شود لذّتهاى دنيوى كه خود را بدانها سرگرم كرده براى او سودى نخواهد داشت . بر پيامبران ( ع ) جز بيان راههاى هدايت تكليفى نيست ، و دنيا و آخرت از آن خداست . اگر بگويى : همهء اين امور به ايمان برگشت دارد ، زيرا ترك گناه جز به صبر و صبر جز به خوف ، و خوف جز به دانستن بزرگى ضرر گناه ممكن نيست و تصديق بزرگى گناه به منزلهء تصديق خدا و پيامبر اوست و اين همان ايمان است لذا هر كس در ارتكاب گناه اصرار ورزد اصرار او دليل بر آن است كه مؤمن نيست ؛ پاسخ اين است كه بدانى اصرار بر گناه به سبب فقدان ايمان نيست بلكه به علّت ضعف آن است ، زيرا هر با ايمانى تصديق دارد كه گناه سبب دورى از خدا و عذاب در آخرت است ليكن اسبابى كه او را به گناه دچار مىكند مختلف است : اوّل - آن كه عذاب الهى غايب است و ديده نمىشود و نفس آدمى بر اين آفريده شده كه از آنچه حاضر است متأثّر شود و تأثّر او به چيزى كه در آينده وعده داده شده در مقايسه با تأثّر او نسبت به حاضر ضعيف و ناچيز است . دوم - شهواتى كه برانگيزندهء گناه است لذّات آنها نقد و محسوس است ، و اين شهوات چنان نيرومند است كه گلوى آدمى را مىفشارد و به سبب اعتياد و انس و عادت

--> ( 13 ) ليل / 8 : . . . و جزاى نيك ( الهى ) را تصديق كند ما او را در مسير آسانى قرار مىدهيم ، امّا كسى كه بخل ورزد از اين طريقه بىنيازى طلبد ، و پاداش نيك ( الهى ) را تكذيب كند ما به زودى او را در مسير دشوارى قرار مىدهيم و در آن هنگام كه ( در جهنّم يا قبر ) سقوط مىكند اموالش به حال او سودى نخواهد داشت .